Dopełnienia historyi prawodawstw słowiańskich cz. 1 (Maciejowski Wacław Aleksander)
(strona 1) "   DOPEŁNIENIA HISTORYI PRAWODAWSTW SŁOWIAŃSKICH. DOPEŁNIENIA HISTORYI PRAWODAWSTW SŁOWIAŃSKICH   Nakładem zapisu Ś. P. Michała Konarskiego opracowywane i w kilku artykułach, osobne dzieła..."

(strona 2) " PRZEDMOWA. Ogrom nagromadzonego wątku dla przedstawienia historyi prawodawstw słowiańskich leżąc przed nami, zdaje się upominać o to, ażeby nie zmarniał, lecz był zużytkowany. Przedsiębiorąc przy pomocy tego wątku naszkicowany..."

(strona 3) " Zaczynam szereg Dopełnień od dziejów narodu, pierwotnych. Nastąpi po nich rozbiór Starodawnych prawa polskiego pomników od Ant. Zygm Helcla wydanych z wykazaniem, co z tego dzieła przybyło nowego dla rozwoju dziejów Polski, Rusi i Litwy,..."

(strona 4) " DZIEJE POLSKI PRZEDCHROBROWEJ. I. POLANIE, POLACY, PRZED NASTANIEM POLSKI. W zamieci różnorodnej narodowości ludów, które sobie w czasach najdawniejszych legowisko nad Dunajem obrały, upatrywali Szafarzyk i Lelewel pierwiastki ludności..."

(strona 5) " Po spomnionych wyżej olbrzymich pracach Szafarzyka i Lelewela, nie wątpimy już. że Słowianie są prastarym w Europie, z postępem wieków w ogromne ciało rozrosłym i dla tego od niepamiętnych czasów bardzo licznym narodem,. Że zaś..."

(strona 6) " Dają one sposobność wniknąć w tajniki pierwiastku dziejów polskiego osobliwie narodu. Wyraz pole i cząstką pola będąca Ucha, dozwala tajniki te w pomnikach szczelnie zamknięte lepiej jak dotąd odsłonić, a przez to ukrytą w nich..."

(strona 7) " Tak przygotowawszy rzecz do wyłącznej opowieści o Polanach, z Polistów powstałych, zajmę się głównie temi Polanami, którzy pod nazwą Wielkopolan zasłynąwszy, położyli podwaliny do budowy Chrobrowego Polaków państwa. Że swojska..."

(strona 8) " Zamieszkujące je lądy rozkłada Szembera (1) na trzy wielkie gromady, i o dziejach każdej z nich napomyka. Wystarcza to na jakiekolwiek obznajmienie się z owemi dziejami, ale nader małe pojęcie daje o narodowości ludów, mieszkających w..."

(strona 9) " (po wyjałowieniu roli) opuszczają przeszłoroczną, a biorą pod zasiew rolę nową (1); przez nikogo nie nagleni ażeby opuścić co posiadali w ubiegłym roku, lecz z własnej czyniąc to woli i bez żadnej ze strony sąsiada przeszkody;..."

(strona 10) " U Germanów dzielono mieszkańców kraju na cztery rzędy (1), nierównego prawa używające; u Swewów wszyscy obywatele (2) byli w obliczu prawa równymi sobie. Różnica wielka obu ludów uwydatnia się i w rodowem czyi prywatnem ich prawie. W..."

(strona 11) " jakie przyznaje Tacyt Germanom, nie liczącym się, do Tenchterów. W rolnikach, nie z przymusu lecz z ochoty pracujących w ziemi, i osobiście ją a nie przez niewolników lub najemników uprawiających, któż nie dostrzeże polistów?..."

(strona 12) " nemi od niego χαπνοβαται (chodzący w dymie palonych ziół na ofiarę bóstwa?), przysparzają dowodów na to, że ludność rolnicza (1), nie będąca greckiej wyłącznie narodowości, jakby wnosić można z jej nazwy (2),..."

(strona 13) " księcia z rodu Lechów, który miał być z rzymskim wodzem Juliuszem Cezarem, przez swą żonę a wodza tego siostrę, skoligacony. Niżej i w dodatkach do tego dzieła będzie o tem obszernie. Zastanawiając się Tacyt nad mieszkańcami..."

(strona 14) " w stronach dzisiejszej Warny,. śmiercią Władysława Jagiełły syna słynnej (1). Na wielki ten wypadek dziejów składa świadectwo nie samo tylko pismo, lecz stwierdzają go wymowniejsze od niego nazwy gór, rzek, pól i t. p. (2) One to..."

(strona 15) " przy pomocy miejscowych rolników, koniec władztwu w Germanii, naprzód Scytów, następnie Sarmatów, położyli. Z późnych bo dopiero z owych czasów mamy o tem wiadomość, kiedy miejscowi władzcy uposażyli klasztory ziemskiemi dobrami,..."

(strona 16) " cnego morza mieszkali Teutonowie, a resztę przestrzeni owdzie położonej ziemi zajmowali poliści (1). Świadczą bowiem dzieje, że w niej przebywali Polanie (2), i że coraz więcej przybywało ich z poza Karpat. Chroniąc się przed..."

(strona 17) " sktej, czyli wówczas, kiedy rej wodzili w Germanii Saksonowie, z nadłabańskiemi Słowianami, potomkami Swewów, jeszcze niepowaśnieni. Okolicznością tą będąc nader zaciekawiony, postanowiłem z całą, na jaką się mogłem zdobyć,..."

(strona 18) " Opowiadając Cezar (1) jak przed swoim do Gallii przybyciem, dwa tameczne ludy, Sekwanowie i Arwernowie, pragnąc od przodowania całej Gallii usunąć lud trzeci, Eduów miano noszący, wezwały na pomoc Suewów; i jak ci przybywszy pod wodzą..."

(strona 19) " toż samo Tacyt. Ten nie dorywczo już jak Prokonsul Gallii słuchał o Germanach a osobliwie o Swewach opowiadania tych, co oba ludy dobrze znali, ale, postarawszy się o przedstawienie sobie wyrazisto nakreślonego ludów owych obrazu, wsunął..."

(strona 20) " pod dowództwem dwóch braci, Nazwy i Cymberya, którzy szli do Gallii na pomoc Jarowidowi. (1) Sto owych powiatów miało ścisły związek z wojskowością i zarządem kraju. Jakże trudno dziś jasno opowiedzieć, co przed tysiącami lat..."

(strona 21) " na, Jarowidzie nie udał się wcale: ale na Marobudzie i jego krewnych udał się wybornie. Rzecz do tego doszła, że Swewom narzucano królów z obcego im nawet rodu, którzy, jak wyraźnie mówi Tacyt (1), kierowali się we wszystkiem według..."

(strona 22) " pisarze nie dali żadnego baczenia na różnicę Teutonów a Swewów, ani nie położyli nacisku na tę okoliczność, że co w germańskiej cywilizacyi przeważa, nie było i nie jest wynikiem narodowości teutońskiej ale swewskiej, czyli..."

(strona 23) " przyjaźń okazując, mieli za to wielce obowiązanych (1); kiedy się mówię te intrygi działy, wtedy ligijskie ludy, oswobodzone od przemocy Marobuda, zaczęły na nowo rozwijać polityczne swe życie. Pierwszy wspomniał o nich Strabo, a..."

(strona 24) " dowodzili że są, Swewami (1). Wszystkie to ludy złożyły się na utworzenie tak w XIII dopiero wieku nazwanej Małopolski. Szczegółowo się temi ludami, a naprzód zamieszkującemi Wielkopolskę i Mazowsze, zajmiemy. Wejrzawszy blizko w..."

(strona 25) " na zachód sięgali, świadczą, miejscowości od pola noszące nazwy. Z czasem znikały ono, zastępowane będąc niemieckiemi nazwami. Jednakże tu i owdzie utrzymywały się, i jeszcze w XI — XIV były liczne, powiatom i siołom od pól..."

(strona 26) " dów, gdyż cywilizacya ich iest podwaliną tej, która się następnie w Piastowskiej rozwinęła Polsce. Położenie siedzib Nadnarwlan oznaczył rzymski historyk (1) świętym gajem, czci bóstwa zwanego Alcis, (holcy, pachołcy, młodzianie),..."

(strona 27) " i nadnarwlańska słowiańszczyzna, uchodziła za gorliwszą opiekunkę pogaństwa, a niżeli nadwiślańska. Nader ważne uczynił Tacyt o ziemianach owych zeznanie, które na rodowód Wielkopolan, Mazowszan a nawet Małopolan wielkie rzuca..."

(strona 28) " cielki, czyli ziemskich płodów rozkrzewicielki (1); wszystkie okoliczności te razem wzięte są niezmiernej doniosłości. Naprzód bowiem uczą, że Semnonowie byli nąjstarszemi we wschodniej Germanii polistami, a nazwy swej nie przynieśli..."

(strona 29) " w której na wytrzebionych z lasu miejscach stały w XII jeszcze wieku wsie i wiosła (1). Puszcza wskazuje na las. Nazwa powiatu przypomina siedlisko ludu nazwanego oczywiście od ziemi a nie od "zamku" jak mylnie objaśniacze owych odpisów..."

(strona 30) " II. LACHOWIE, Z TEGOŻ SAMEGO RODU CO POLACY POCHODZĄCY UZUPEŁNILI PIERWOTNE ICH DZIEJE. Uczony August Bielowski, biorąc się w monumentalnem swem dziele (1) do wydawnictwa pomników historji polskiego narodu, pochodzących odpisarzów..."

(strona 31) " wychodźcy słowiańscy, gdy się z nad Dunaju nad Wisłę przesiedlili. Na co odpowiedziano mu: że jeżeli cała przeszłość Polski przed panowaniem w niej Piastowiczów była, jakby ją nazwać można, przewoźnią a nie miejscową; i..."

(strona 32) " Ten w dziejach Polski pierwotnych nader ważny szczegół, zacząwszy na kilkanaście lat przed ukazaniem się Bielowskiego dzieła, bo już w roku 1844 obrabiać (1), badałem go ciągle w latach następnych. I zawsze jeden bywał mych..."

(strona 33) " najwybitniej zbękarconych Słowian. Byli nimi Wandalowie niegdyś w okolicach zrzódeł Łaby a później nad brzegami górnej Wisły władnący, po których ztąd nad górny Dunaj, a ztąd znowu do (Mlii. Hiszpanii i Afryki wygoszczeniu się,..."

(strona 34) " mieckie kłaść tu i owdzie nazwiska (1), wypływa jedynie ten wynik, że co się dziś dzieje działo się przed wiekami. Po odniemczeniu tego przez słowiańską ludność co zniemczono, żadna nie ostała się nad Warta i Wisłą pamiątka..."

(strona 35) " Tak pogadankę o Aleksandrze macedońskim, o Lechach i Leszkach, przeniesiono z czasów przedchrześciańskich w te wieki, w których upowszechniała się z tej strony Karpat religia katolicka, i już istniała nazwa Szląska. Tak zwyczaj..."

(strona 36) " i spokrewniać się z Juliuszem Cezarem, chodzić po świecie za czasu narodzenia się Chrystusa, a umrzeć za panowania w Rzymie Nerona Cesarza. Ta osobliwie, jak ja, wyżej nazwałem, bajda nad bajdami, wprawiła Lelewela w rozpacz, z której..."

(strona 37) " Pełno było po świecie klechd do owej o Lechu i braciach jego podobnych (1), ale o szwagrostwie owem żadna najmniejszego słówka nie natraciła. Nie obeszło się jednak bez tego, ażeby podanie rzeczone o szwagrostwie nie wywarło wpływu na..."

(strona 38) " wodza rzymskiego, gdyż, według wyrozumowania kronikarza, Noryk prowincyą, będący rzymska, nie kto inny jak wódz rzymski mógł oddać w posiadanie, komu się ją dać mu podobało. Czyn ten przypłacić miał śmiercią, podawca Bawaryi...."

(strona 39) " jej na uposażenie tychże dzieci, pomny że daleko większą, liczba książąt można nią. było obdzielić bezpiecznie (1). Tak mówiły pogadanki ludowe, przypisując Juliuszowi wszystko, co tylko wielkiego okazałego i świetnego miała..."

(strona 40) " zyskać co niegdyś kraj utracił, (słynnym się stał przez, takie zdobyczy Wielki nasz Chrobry), lecz chciwością, własnego mienia. Zarzucono sobkostwo i lekceważenie powszechnego dobra; w czem się szczególniej Popiel i Wysław na..."

(strona 41) " od potomnych, dla wielkich czynów, nazwanego. Trzech tych monarchów powiększyło granice Polski przez wydarcie Niemcom części Swewsko-polskiej posiadłości. Granic państwa Ziemowitowego nie znamy: o granicach władztwa Mieczysławowego i..."

(strona 42) " Odsyłając czytelnika do opisu tych granic gdzieindziej zrobionego (1), i ciekawość jego dowiedzenia się o tem, jak i dla czego wchodziły jedne krańce w granice państwa sąsiedniego, (Rusi w polskiego i węgierskiego władztwa, i..."

(strona 43) " Ponieważ Polska przyjęła za zasadę ażeby urzędnik dziedzicznie ludnością, kraju z jednego się plemienia składającą, przeto rzeczeni książęta, wzbraniali się wchodzić, wraz z reprezontowanym od siebie ludom, w skład monarchii..."

(strona 44) " na ziemi pod owe czasy pustej a dziś ludnej i żyznej, rzeki nazywające się λΰχος i ó αρoς, tudzież była w obiegu bajda do owej o trzech braciach Lechu, Czechu i Rusie (1) podobna; na koniec, jak tenże Herodot (IV. 110) świadczy,..."

(strona 45) " toryka wziętym. Można go bowiem za przedłużenie słowiańskiego óρ (1) uważać. O słabych siłach stojąca za Scytów słowiańskość nad Dnieprem, wzmacniała się przez odświeżane swe stosunki z naddunajską. Godzi się o tem wnosić..."

(strona 46) " kroniki Nestora w rękopisie Ławrentego (1)) niczyjej władzy prócz swoich naczelników (książąt) nie ulegali. Polan nazwę nosząc, cieszyli się wolnością, aż do czasów pojawienia się w tych stronach Sweono-Warjago-Rusów. Odtąd..."

(strona 47) " Troistych Polan tych wzajemne stósunki, i ciążenie ku nim zakarpackich Słowian, niepokoiły panujących nad niemi Normano-Saksoaow i Normano-Warjago- Rusów. Co do tych było łatwo radzić sobie. Związki rodzinne ważną w tym względzie..."

(strona 48) " zostałem o bliższe wyjaśnienie różnicy którą w § 36 owego tomu zrobiłem, oddzielając Lachów od Polan. Wczem zaspokoiwszy jego ciekawość, usłyszałem nawzajem: że podziela moje zdanie o pochodzeniu obu ludów słowiańskiem,..."

(strona 49) " nych Liti (1): ale czemu się jedni i drudzy tak nazywali, tego ani mnie ani czytelnikom swym wyiaśnić nie umiał. Wówczas, widząc że znikąd nie ma dla mnie w tym względzie pomocy, udałem się po wytłomaczenie mi tej zagadki do mojej..."

(strona 50) " każe. iż z jednego zrzódła powstawszy oba wyrazy (liecha, λάχος), miały przez długi czas jedno znaczenie. Odskoczył następnie w pojęciach jeden wyraz od drugiego. Słowiańskie narzecza, jak świadczą ich słowniki (1), przyznają..."

(strona 51) " prawodawstw Słowiańskich, co wskażą, rejestra do tych dzieł dorobione. Dopełnić dziś mogę, o czem się tam ledwo napomknęło. Człowieka, któremu się ani przypadkowo, ani z losu majątek żaden nie dostał, i który dla utrzymania..."

(strona 52) " albowiem, żyjąc w zupełnej równości praw, jak nieznali niewolników i ludzi od cudzej zawisłych woli, tak i o posiadających coś na wyłączną własność wyobrażenia nie mieli W gminach swewskich było już inaczej. Wprawdzie i te..."

(strona 53) " zwycięzców na udziałach, z powszechnej niegdyś roli wydzielonych im, a teraz zamienionych na wyłączną własność. Gdyby się udziały te nie miały nazywać lechami (liecha), zkądżeby się owych Lasi wziąć mogło miano ? Wtrudnem..."

(strona 54) " dek (1). Jak Frankowie mieszkańców państwa swego na ingenui i na Liti, czyli na swobodnych, podatkami żadnemi nie obarczonych, i na zależnych od cudzej woli (2), podzielili, tak i Saksonowie, po zawojowaniu Turyngii (r. 531), opodatkowawszy..."

(strona 55) " najogólniej, nazywano u Mazurów i Rusinów "mężami" (masz, manz, mąż), u Serbów a także u Rusinów "siabrami", (1), nakoniec "chłopami" powszechnie ich mianowano (2). Szlachta i ludzie mieszkali w powiatach, ubezpieczonych prawem..."

(strona 56) " podarstwo swoje zewsząd opatrzone, gdy posiadał na wyłączną własność rolę, las, pastwiska, wodę. To też wszystkie kraje w których panowali Teutonowie, dzieliły się policyjnie tylko na sotnie (hundari, huntaria, dziś Hundert),..."

(strona 57) " składać musiała, i dopiero za powiększeniem się jej ludności, mógł jeden gospodarz przesiedlić się z niej do innej gminy. Nad dziesięcio-ludną, i ludniejsze był jeden urzędnik przełożony. Zwał się, Dziesiętnikiem i wówczas,..."

(strona 58) " w jakiej gminie zamożność i urodziwe niewiasty, poseła do niej tajemnie zbrodniarza, i zabójstwo przezeń spełnia. Po czem zieżdża do wsi i w niej rozkoszuje, dopóki dostatków wsi niespożyje, i niewiastnie zhańbi. Prawo to..."

(strona 59) " czas narodu w robieniu orężem, opuścili Dacyą, którą odtąd złaciniały lud zapełnił. Rozpływ wychodźców dackich roztoczył się daleko ponad Wisłą aż ku Noteci, a w innej stronie wzdłuż Dniepru w górę aż do Połocka i dalej..."

(strona 60) " na to świadectwa, które w Rocznikach i Kronikach odemnie wydanych rozłożyłem chronologicznie. Od drugiego po Chr. wieku rozpoczęły się ruchy przez odległe ponad morzem Północnem i Bałtyckiem i t. d. żyjących Wandalów i Gotów,..."

(strona 61) " Leszków potomstwo, przeprowadziło przez toczone z niemi spory dzieje przedchrobrowej Polski w czasy chrobrowe. III. MOJ WYKŁAD DZIEJÓW PRZED-CHROBROWEJ POLSKI PRZED SĄDEM UCZONYCH STAWIONY. Kronikarze polscy, zdjęci chęcią wiedzy..."

(strona 62) " znowu nie znalazło uznania od Lelewela, który choć nie przystał na mój wywód pierwotnych dziejów Polski zupełnie, objawił jednakże o mojej pracy to zdanie, że raczej obrana przezemnie droga w rozpatrywaniu dziejów, niż ta po której..."

(strona 63) " (co też nastąpiło (1)) że kto inny, mniej świadomy rzeczy, nicując własne me słowa, zechce myśl moją w nich objawioną sponiewierać, a nawet spotwarzyć. Udał Lelewel że odpowiedzi mej nie czytał (2), bo przeczytawszy a..."

(strona 64) " nie są niczem więcej jak konceptem, jak wesołem dowcipkowaniem, jednakże był i tego zdania, że się okazać może, iż nie są tem za co je mamy. Nie pozwalał przeto poniewierać Popieleni i Popielowiczami, zwłaszcza gdy sami poniewierać..."

(strona 65) " na tegoż Łyszczka (Leszka III) z Juliuszem Cezarem psuło wszystko: zwłaszcza gdy o szwagrach obu (Cezara i Leszka III) pogadanka okazała się być zdarzeniem tego rodzaju dziejowem, które wprost jako bajkę odrzucić niepodobna, a przyjąć..."

(strona 66) " znanie Polaka, że polska szlachta wzięła początek z normandzkości, nie zaś, jak dotąd utrzymywano, ze słowiańskości (1), to Lelewel, jak do mnie w tym samym roku, kiedy dzieło Szajnochy wyszło, pisał (w liście bez daty), nicby nie..."

(strona 67) " ski i Litwy o swewizmie twierdzenia, przedstawić tenże swewizm lepiej zredagowany (1), i z Leszkiem III połączyć go ściśle. Przekonawszy się że badania o nim należy zacząć od tego, na czem Lelewel najlogiczniejsze ze swych o rzeczonym..."

(strona 68) " dy ich dla wprawy roli duchowieństwo rzymsko-katolickie wezwało na dobra należące do niegdyś słynnego w dziejach germańskiej oświaty klasztoru Fuldeńskiego (Fulda), w dzisiejszym Hanowerze i Westfalii położone (1), przeto mniemał, że..."

(strona 69) " pola popisywania się, chyba w ustnym uniwersyteckiego kursu wykładzie, bom zamyślił naprzód jedynie w swojem się rozgościć. Później, w latach długich i następnych do dziś, dzieła owe znikły mi z oczu, i rzecz cała uszła z..."

(strona 70) " biera tam dopiero Lachów, Lechów miano, gdzie siedząc na lepszej roli i uprawy jej pilnując głównie, staje się rzeczywiście Lechem, bo mieszkańcem osad swoich po lechach rozłożonych, bez względu czy jest polskiego, czy ruskiego, czy..."

(strona 71) " stojąc na niepewnej podstawie, jednakże znaleźli wiarę u tych którzy nie badając rzeczy poprzestali na tem co im prawiono. Imiona tych rozprawiaczy wymieniają tak nazywane historye literatury polskiej. W ich liczbie mieści się i poeta...."

(strona 72) " cza; a syn jego Władysław, który z rękopisu polskiego na język francuzki przełożonego wydał drugie swojego ojca dziełko w tym, rodzaju, wspomina kroniki polskie, z których miał rodzic jego czerpać, i długo się nad rzeczą, bo od..."

(strona 73) " starczy zmyślonych nawet faktów, a poeci wyrozumują je i wskażą czego w nich nikt nie dostrzegł. Celuje w tym względzie francuzki poeta Wolter, w tym odznacza się i Mickiewicz. Wierz mu w tem wszystkiem co mówi o poezyi, o sztuce,..."

(strona 74) " nych, uderzają sporanieni wyżej Aryowie (1). O nich mówi Tacyt "że prócz sił, któremi wszystkie łużyckie ludy przechodzą., srożą bardziej jeszcze swej postaci okropność sztuką. Czernią bowiem swe puklerze, farbują ciała,..."

(strona 75) " Skoro Polanów imię podniósł do znaczenia politycznego, wtedy imię to wszelkie nazwy ludów z Polanami owemi zjednoczonych zatarło. Poszły więc w niepamięć dawne Nadnarwlan, jak i nowe Wiślan i tp. miana. Samo tylko imię Getów...."

(strona 76) " Gotowie czyli Prusacy, z Niemcami pokumani (1), a z Mazurami się długo waśniący i wzajemnie ujarzmiający, sprowadzili na kraje nadbałtyckie burzę, którą zażegnał Bolesław Chrobry, a odżegnał ją Konrad mazowiecki, przez wezwanie..."

(strona 77) " sunków tych ślady zachowały nam dzieje, i jaką, do odszukania ich pójść kazały droga,. Wymieniwszy polskich piszarzów wskazujących tę drogę, wymieńmy niemieckich; i opowiedzmy co oni o tem wszystkiem sądzili, spierając się ze..."

(strona 78) " niemieckiego (1), słowiańskich narzeczy wcale Gaup nie posiada!, były mu, jak się przedemną wywnętrzał, nieznośne te artykuły (I. § 29-30. II. § 7-14) w których zwracam uwagę na słowiańskość w germanizmie tkwiącą, i twierdzę,..."

(strona 79) " wa (ingenui) porozdzielali się rozliczną stopą głowszczyzny: u nie-Swewów zaś, i Swewów tych, którzy, jak Longobardowie, Turyngowie odswewili się, przeważał żywioł demokratyczny, a zależność od cudzej woli była u nich dwojaka,..."

(strona 80) " (1), skandynawskiem plemieniem, niewynieśli z pierwotne ojczyzny swej, od Kuningów i Hersów rządzonej, królewskości i arystokratycznego żywiołu, lecz żywioł demokratyczny. Odpierając przeto mniemanie Gaupa, czyniłem mu uwagę, że...."

(strona 81) " wie dzisiejszych Kaszubów) i gdańscy Pomorzanie (1), miewali częste stosunki z rzeczonemi Skandynawami, to przeciwnie Germanowie ci, którzy dawno od Skandynawii daleko mieszkając, odwykli też od skandynawizmu, chociaż się nieobchodzili..."

(strona 82) " Pierwszy któregom spotkał po wyrzeczonem od Gaupa słowie ostatecznem (r. 1837) i któregom spore dzieło bo o 587 stronicach przeczytał, jest Robert Sachse (1). Zamierzył on wykazać w niem: jaka od samego początku była, uważając ją we..."

(strona 83) " Prócz Sachsa są tacy, którzy, że się tak wyrażę, incydentalnie wstępując w spór mój z Gaupem, znienacka toż samo co on bez złożenia dowodów popierają. Zauważyłem w dalszym ciągu owego sporu, że Saksonowie wcisnęli się do..."

(strona 84) " ły do wywołania ich przed zgromadzenie publiczne (1). Rząd gminy tej zajmował się głównie wojskowością. Według tego com wyżej powiedział, wychodziło z powiatu corocznie tysiąc wojów do boju, a ponieważ szedł co dziesiąty..."

(strona 85) " sił ciężary nakładane przez władztwo na cały okrąg. Jeżeli te przechodziły jego możność, dokładać się musiały sąsiednie okręgi, czyli te które leżały o pole (ztąd opole). Ten stan rzeczy trwał wciąż w Germanii, i są..."

(strona 86) " polscy stanowili związek do rzymskiego gentylowstwa podobny (1). Na co zauważam, że spadkobranie Tenchterów nie u nich samych płużyło, lecz było w użyciu u wszystkich ludów z tegoż co oni, czyli z normandzkiego plemienia pochodzących...."

(strona 87) " w Paderbornie (r. 785) mieli z potomkami Swowów spólnie, aż do zupełnej zagłady narodowości Słowian nadłabańskich. Rządzili ich powiatami principes (1), dziedziczni, a nie obieralni, jak Skandynawscy Herse, którzy Setników niby urząd..."

(strona 88) " Folwark, czy się z jednej czy z kilku osad składak stanowił całość prywatnej własności. Rządził więc nim właściciel lub jego zastępca (villicus). Wieś była własnością wielu: stanowiła gminę, której osadnicy rządzili się..."

(strona 89) " wie, rządząc się po swojemu każdy u siebie (1), a występując razem gdy szło o całość kraju. Tak postąpili w czasie wyprawy za morze, na wezwanie Bretonów przedsięwziętej; tak podczas wojen z Karolem Wielkim toczonych. W tych..."

(strona 90) " nia się po śmierci Mieczysława II i za panowania Bolesława śmiałego o utracone prawa (1). Nie tylko na różnolitość praw lecz i rodów szlacheckosaskich wskazując Zwierciadło saskie, dzieli te rody na swewskie, irańskie i saskie...."

(strona 91) " lud od swobody nazywający się rozumieli zapewne rzeszę germańską, gdyż ta miała rzeczywiście swobodne rządy. Poźniej dopiero (mówi dalej) albo sami Germanowie nazwali Słowian swobodnymi, albo zezwolili na to, ażeby sobie imię od..."

(strona 92) " ła przy nich na zawsze. Prócz niej nie było nazwiska innego dla Swewów i nie Swewów właściwego, z mowy ludowej branego; Germanów bowiem nazwa w źródłosłowie, i znaczeniu swojem była mowie niemieckiej obca (1)." "Niechże i tak..."

(strona 93) " niż u każdego innego narodu, powiedziano przesadnie (1). Jednym z nich okazał sie Wajc, który w żaden sposób przystać nie chce na taki podział Germanów, jaki przyjął Grym i inni (2). Me przecząc mu otwarcie drudzy, ale też nie..."

(strona 94) " sobie teutońskie ludy, lub czy ludy te pokwapiły się same ku niemu? Nie pytają też wcale, czemu w czasach gdy nań padała niedola szukał u Alamanów, i za Łabą przytułku, a gdy mu znowu zabłysło szczęście, wracał na dawne swoje..."